Tindakan Sarawak fail petisyen di Mahkamah Persekutuan cabar kesahihan akta petroleum tepat dan strategik- Pakar

KUCHING— Tindakan Kerajaan Sarawak memfailkan petisyen di Mahkamah Persekutuan bagi meneliti kesahihan perlembagaan serta keberterusan pemakaian Akta Pembangunan Petroleum 1974 (PDA74), Akta Pelantar Benua 1966 dan Akta Perlombongan Petroleum 1966 terhadap negeri itu disifatkan strategik dan tepat.

Menurut Profesor Pengajian Asia di University of Tasmania, Prof James Chin, tindakan ini bukan sekadar formaliti undang-undang, tetapi strategi terancang untuk menuntut semula kawalan sah Sarawak ke atas sumber minyak dan gasnya, berteraskan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) serta Perlembagaan Persekutuan.  

"Tindakan undang-undang ini penting bagi memastikan isu berhubung hak petroleum negeri diputuskan secara muktamad oleh mahkamah tertinggi negara," katanya dalam kenyataan.

James berkata, PDA74 yang digubal pada 1974 memberikan Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS) hak pemilikan serta operasi eksklusif ke atas sumber petroleum, namun kesahihan asas pelaksanaannya dalam konteks Sarawak tidak pernah diuji secara menyeluruh di mahkamah.

“PDA74 didakwa mengetepikan sempadan pra-Malaysia Sarawak seperti yang ditetapkan dalam Sarawak (Alteration of Boundaries) Order in Council 1954 dan Sarawak (Definition of Boundaries) Order in Council 1958, yang memberikan hak kedaulatan terhadap sumber dasar laut kepada Sarawak pada Hari Malaysia, 16 September 1963,” katanya.

Jelasnya, Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan kuasa kepada Dewan Undangan Negeri untuk mengawal selia pajakan perlombongan dan lesen penerokaan, justeru persoalan mengenai pertindihan bidang kuasa wajar diperjelas melalui proses kehakiman.

Pada 10 Januari lalu, Petronas turut memfailkan tindakan undang-undang bagi mencabar undang-undang negeri Sarawak, termasuk Ordinan Perlombongan Minyak (OMO) serta peraturan berkaitan.

Menurut James, walaupun tindakan itu dilihat bertujuan mendapatkan kejelasan kehakiman, implikasinya berpotensi melangkaui skop pentadbiran semata-mata, termasuk menyentuh kuasa negeri terhadap operasi petroleum, aktiviti perniagaan dan pelesenan.

Beliau berkata, sekiranya cabaran tersebut berjaya, ia boleh menjejaskan pelbagai inisiatif negeri termasuk rangka kerja tangkapan dan penyimpanan karbon yang diperkenalkan Sarawak sebagai sebahagian daripada agenda peralihan tenaga dan pembangunan industri hiliran.

“Jika tidak ditangani secara menyeluruh, ia berisiko mewujudkan kesan domino terhadap usaha kepelbagaian ekonomi negeri,” tegasnya.

Mengulas lanjut, beliau menjelaskan bahawa petisyen difailkan Sarawak turut membangkitkan isu sama ada akta persekutuan berkenaan masih terpakai selepas pembatalan Proklamasi Darurat 1969 pada 2011.

Di bawah Perkara 150(7) Perlembagaan Persekutuan, undang-undang yang diperluaskan ketika darurat boleh luput selepas tempoh tertentu, sekali gus membuka ruang kepada tafsiran bahawa Akta Pelantar Benua 1966 dan Akta Perlombongan Petroleum 1966 tidak lagi terpakai di Sarawak.

James berkata, pendekatan mendapatkan penentuan Mahkamah Persekutuan bukan bertujuan memperhebat konflik antara kerajaan negeri dan Persekutuan, sebaliknya menegakkan prinsip akauntabiliti dalam kerangka federalisme.

Beliau merujuk amalan di negara persekutuan seperti Kanada dan Australia yang menggunakan mahkamah bagi menyelesaikan pertikaian berkaitan sumber antara kerajaan pusat dan wilayah.

Dalam pada itu, beliau berpandangan bahawa sokongan rakyat Sarawak terhadap tindakan berkenaan semakin ketara, khususnya dalam wacana awam yang mempersoalkan kesahihan PDA74 kerana tidak pernah dibahaskan atau diratifikasi di Dewan Undangan Negeri.

Katanya, usaha undang-undang itu juga dilihat sebahagian daripada gerakan lebih luas untuk menilai semula keseimbangan kuasa Persekutuan-negeri yang berkembang sejak era pentadbiran Mahathir Mohamad, apabila dasar pemusatan kuasa didakwa memperkukuh pengaruh kerajaan pusat.

Di bawah kepimpinan Premier Sarawak, Abang Johari Tun Openg, kerajaan negeri kini giat memperjuangkan hak-hak yang termaktub dalam MA63 melalui rundingan dan saluran perundangan.

“Minyak dan gas bukan sekadar komoditi, sebaliknya asas ekonomi negeri yang membiayai pendidikan, infrastruktur dan kebajikan rakyat. Keputusan mahkamah kelak berpotensi mentakrif semula tadbir urus sumber serta memperkukuh semangat federalisme yang lebih seimbang,” katanya.

Beliau menegaskan, langkah berkenaan harus dilihat sebagai kepimpinan berprinsip dalam memastikan suara Sarawak terus diangkat dalam landskap persekutuan negara.

tamat